Openen
Kerken zijn vaak gesloten gebouwen, met weinig daglicht en weinig zicht naar buiten. Bij een nieuwe invulling kan de behoefte ontstaan om extra openingen te maken. Die brengen licht binnen, verbeteren de toegankelijkheid en maken de relatie met de omgeving sterker.
Wat bepaalt de kostprijs?
Elk kerkgebouw is uniek, en dat vertaalt zich in uiteenlopende technische mogelijkheden en projectspecifieke ingrepen die de kostprijs van je project beïnvloeden. Hou rekening met een aantal veelvoorkomende factoren die de kostprijs mee bepalen.
- Ingrepen in zware kerkmuren
Veel kerken zijn gebouwd in massief metselwerk of natuursteen, vaak met dikke muren. Openingen maken in de muren vraagt gespecialiseerde uitvoering en een nauwkeurige stabiliteitsstudie. Dat brengt kosten mee voor zowel de stabiliteitsingenieur als voor de structurele ingrepen zelf.
- Vooronderzoek voorkomt verrassingen
Een bouwhistorisch of materiaaltechnisch onderzoek helpt om de geschiedenis van het gebouw te achterhalen en te begrijpen. Zo voorkom je schade aan waardevolle elementen, zoals verborgen muurschilderingen, en verminder je de kans op onverwachte kosten tijdens de uitvoering van de werken.
-
Erfgoedvoorwaarden bepalen wat kan
Strikte erfgoedvoorwaarden bepalen mee het ontwerp en de uitvoering. De erfgoedconsulent, de onroerenderfgoedgemeente of de intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst (IOED) legt die voorwaarden vast. Overleg daarom tijdig met de juiste partners om problemen in later te voorkomen.Hou in je budget niet alleen rekening met de nieuwe ingreep, maar ook aan de integratie ervan in het (historisch) geheel.
-
Materiaalkeuze
Het materiaal en het type schrijnwerk, zoals staal, hout of aluminium, met eventueel historisch passende detailleringen, bepalen mee het budget.De keuze voor glas, profileringen, (waterdichte) aansluitingsdetails en afwerkingen die het karakter van het gebouw respecteren, vraagt vaak kwaliteitsvolle materialen, meer maatwerk en vakmanschap.
-
Comforteisen
Wil je de kerk hedendaags gebruiken? Dan heb je meestal betere thermische en akoestische prestaties nodig. Denk aan isolerend glas, aangepaste raamprofielen en technische oplossingen op maat van het gebouw. Met een doordacht ontwerp beperk je die ingrepen tot een deel van het gebouw.Kies voor duurzame ingrepen. Die kosten soms meer in het begin, maar verlagen het energieverbruik op lange termijn.
-
Toegankelijkheid en brandveiligheid
Nieuwe openingen moeten voldoen aan de huidige toegankelijkheids- en brandveiligheidsnormen. Dient de opening als nooduitgang of publieke toegang? Dan gelden er extra eisen voor onder meer de breedte, draairichting, trappen, hellingen en signalisatie.Die eisen kunnen de gekozen oplossing aanzienlijk beïnvloeden en vragen soms extra ingrepen in het interieur of de circulatieroutes.
Door deze factoren is elke kostenschatting indicatief. Een betrouwbare raming is pas mogelijk na een analyse van het gebouw en een projectuitwerking door architect en erfgoedspecialisten.
Openingen in het dak of dak verwijderen
Dakopeningen brengen extra daglicht in diepe of hoge ruimtes waar weinig licht via de gevel binnenvalt. Dat kan met discrete dakvlakramen, grotere lichtstroken of gedeeltelijke openingen in het dakvlak.
Door dakvlakken gedeeltelijk of volledig te verwijderen kan zelfs een nieuwe buitenruimte ontstaan.
Kostenindicatie
- Nieuw daklicht: 1.500 tot 6.500 euro per stuk
- Nieuwe lichtstraat: 1.000 tot 3.000 euro per m2
- Opening maken in het dak of verwijderen van dakstructuur: 50 tot 200 euro per m2
Sint-Corneliuskerk in Aalbeke, Kortrijk
Ingreep: nieuwe ronde daklichten om het kerkgebouw van meer licht te voorzien
Nevenbestemming: verkleinde liturgische ruimte, academie, ontmoetingscentrum en bibliotheek
Door Urbain architectencollectief (2022)
Sint-Rochuskerk in Ulbeek, Wellen
Ingreep: het dak van het koor vervangen om de archeologische site met restanten van de romaanse kerk te beschermen onder een glazen overkapping die voldoende licht toelaat.
Herbestemming: overdekte begraafplaats
Door architectenbureau Vantilt-Houben en architectenbureau De Wyngaert (2012)
Sint-Amelbergakerk in Bossuit, Avelgem
Ingreep: het volledig verwijderen van het dak om een gecontroleerde ruïne van de kerk als publieke ruimte in te richten.
Herbestemming: kunstkerk
Door Ellen Harvey, Sileghem & Partners (2013)
Aanpassingen in functie van brandveiligheid
Publieke functies vragen vaak bijkomende of aangepaste doorgangen om te voldoen aan de brandveiligheidsnormen. Het bestaande schrijnwerk aanpassen vergroot de veiligheid zonder de erfgoedwaarde aan te tasten. Als het nodig is, kan je nieuwe openingen maken.
Kostenindicatie
- Aanpassen van de draairichting van een bestaande deur: 1.000 tot 10.000 euro per stuk
- Opening maken in de buitengevel (zonder schrijnwerk): 350 tot 1.000 euro per m3
- Opening maken in de binnenwand (zonder schrijnwerk): 250 tot 750 euro per m3
- Brandwerende deur: 1.500 tot 7.500 euro per stuk
Sint-Godelievekerk in Beitem, Roeselare
Ingreep: een extra nooduitgang voorzien in het koor, zodat het gebruikt kan worden als afzonderlijke ruimte.
Herbestemming: gemeenschapscentrum
Door BCQ Architecten in samenwerking met Demeyere J&A architecten (2023)
Sint-Dionysiuskerk in Sint-Denijs-Boekel, Zwalm
Ingreep: brandveilige toegangsdeuren toevoegen ter hoogte van het portaal
Herbestemming: urnen- en gebedskerk
Door Urbain architectencollectief (2024)
Sint-Pieterskerk in Ronse
Ingreep: brede toegangsdeuren voorzien om te voldoen aan de brandveiligheidsnormen
Nevenbestemming: verkleinde liturgische ruimte en wijkschool
Van Wassenhove Architecten (2021)